Dar es Salaam. Wengi huingia kwenye ndoa wakiwa na matarajio ya ukamilifu. Kuna wanaoamini kuwa siku ya harusi ni kilele cha furaha, na baada ya hapo maisha yatajiendesha yenyewe.
Lakini ukweli wanaojifunza kwa haraka baada ya miezi au miaka michache ni kwamba ndoa si kitu kilichokamilika, bali ni safari ya watu wawili wanaojifunza kila siku. Ni darasa lisilo na muhula wa mwisho, lenye masomo mapya kila wakati.
Mwanafalsafa na mwandishi, Alain de Botton anaeleza kwa kina dhana hii katika maandiko yake kuhusu uhusiano. Anasema kuwa tatizo kubwa katika ndoa si migogoro, bali ni matarajio yasiyo halisi ya ukamilifu.
“Chanzo kikubwa cha mateso katika ndoa ni imani kwamba mtu mwingine anatakiwa kutufanya tukamilike,anasema.
Kauli hii inatusaidia kuelewa kuwa ndoa si tiba ya upungufu wetu, bali ni nafasi ya kujifunza kuukabili pamoja.
Katika safari ya ndoa, watu wawili hukutana wakiwa na historia tofauti, majeraha tofauti, na mitazamo tofauti ya maisha.
Kujifunza kuishi pamoja kunahitaji muda, subira na unyenyekevu. Hakuna anayefuzu kikamilifu kabla ya kuingia kwenye ndoa. Ujuzi mwingi hujengwa njiani.
Ndiyo maana ndoa inayodumu si ile isiyo na changamoto, bali ni ile inayokubali kujifunza kutokana na changamoto hizo.
Hekima ya kale pia inagusa ukweli huu.
Biblia unasema; “Heri mwisho wa neno kuliko mwanzo wake; heri mwenye subira kuliko mwenye roho ya kiburi.”
Aya hii inaakisi safari ya ndoa, ikionyesha kuwa thamani yake haipatikani mwanzoni bali katika mchakato wa kuvumilia, kujifunza na kukua pamoja.
Kujifunza kupenda, kusamehe na kukua pamoja
Mtaalamu wa masuala ya uhusiano, Harville Hendrix anaeleza kuwa ndoa ni mazingira ya ukuaji wa kihisia. Kwa mawazo yake anasema kuwa ndoa huwalazimisha wanandoa kukutana na udhaifu wao wenyewe.
Kupitia migogoro, mtu hujifunza kujitambua zaidi kuliko alivyokuwa kabla. Anaandika: “Ndoa si mahali pa kujificha udhaifu wako, bali ni mahali ambapo udhaifu wako hujitokeza ili uponywe.” Tafsiri hii inaonyesha kuwa migogoro si adui wa ndoa, bali ni darasa.
Katika maisha ya kila siku, wanandoa hujifunza sana kuhusu subira, msamaha na mawasiliano. Kuna siku za furaha na siku za ukimya mzito.
Kuna nyakati za kutoelewana, lakini pia kuna nyakati za kuelewana kwa kina kuliko maneno. Kujifunza kusikiliza bila kujitetea, kujifunza kuomba msamaha bila kujitetea, na kujifunza kubadilika bila kupoteza utu ni masomo muhimu katika ndoa.
Mwandishi na mwanaharakati wa masuala ya mapenzi na jamii, Bell Hooks, anaeleza kuwa upendo wa kweli ni tendo linalojifunzwa, si hisia tu.
Anasema kuwa kupenda ni kuchagua kujifunza kila siku kumjali mwingine.
“Upendo si jambo la asili tu, ni ujuzi unaojifunza kwa vitendo na nidhamu,” anaeleza.
Kauli hii inapingana na dhana kwamba upendo huja wenyewe bila juhudi.
Katika ndoa, upendo hufundishwa na mazingira. Kuna nyakati ambapo hisia hupungua, lakini kujifunza kuendelea kuchagua kumpenda mwenzako hata katika nyakati ngumu ndiko kunakojenga ndoa imara.
Hapa ndipo ndoa inapogeuka kuwa safari ya elimu ya maisha, ambapo kila siku ni somo jipya kuhusu wewe mwenyewe na mwenzako.
Hata fasihi ya kale inatambua uzito wa safari hii. Mwandishi Leo Tolstoy, katika simulizi zake kuhusu familia, anaonyesha kuwa ndoa ni shule ya maisha.
Ingawa alieleza kwa lugha ya kifasihi, kauli yake maarufu ina tafsiri nzito: “Familia zote zenye furaha zinafanana; kila familia isiyo na furaha huteseka kwa namna yake.”
Kauli hii inaonyesha kuwa furaha ya ndoa hujengwa kwa kujifunza misingi inayofanana, lakini changamoto hufundisha kwa njia tofauti.
Ndoa safari rndelevu ya maendeleo
Mtaalamu wa saikolojia ya uhusiano, Sue Johnson anaeleza kuwa ndoa si tukio, bali ni mchakato unaoendelea. Anasema kuwa wanandoa wanaofanikiwa ni wale wanaokubali kujifunza lugha ya kihisia ya wenzao. Anasisitiza kwa maneno haya: “Uhusiano salama hujengwa pale watu wanapojifunza kujibu mahitaji ya kihisia ya wenzao.” Kauli hii inaonyesha kuwa kujifunza katika ndoa hakuhusu maneno tu, bali hisia pia.
Safari ya ndoa hubadilika kadri muda unavyosonga. Miaka ya mwanzo ina masomo yake, miaka ya kati ina changamoto zake, na miaka ya baadaye huleta mitihani tofauti kabisa.
Watoto wanapokuja, wanandoa hujifunza kuwa wazazi. Watoto wanapokua, wanajifunza kuwaachia. Afya inapobadilika, wanajifunza kusaidiana. Kila hatua huleta darasa jipya.
No kosa kubwa kuitazama ndoa kama mradi wa muda mfupi au kama mafanikio ya mara moja. Ndoa ni safari ndefu inayohitaji akili inayojifunza na moyo unaonyumbulika. Wale wanaoamini kuwa wanajua kila kitu kuhusu wenzao mara nyingi hukwama, kwa sababu binadamu hubadilika kila siku.
Alain de Botton anaongeza uzito wa hoja hii kwa kusema: “Tunaoa mtu ambaye hatujamjua kikamilifu, na hatutamjua kikamilifu kamwe.”
Maneno yake yanatukumbusha kuwa kujifunza katika ndoa hakumaliziki, kwa sababu hata mwenzako anaendelea kujifunza yeye ni nani.
Ndoa ni safari ya watu wanaojifunza kila siku. Si mashindano ya nani yuko sahihi, bali ni darasa la jinsi ya kuishi pamoja kwa heshima, subira na upendo unaokua.
Ndoa inayodumu si ile ya watu wakamilifu, bali ya wanaojua kujifunza kutokana na makosa yao. Jamii inapaswa kuacha kuipima ndoa kwa matokeo ya haraka, na badala yake ithamini mchakato wake wa ukuaji.
Ndoa ni safari na wale wanaokubali kujifunza njiani, ndiyo hufika mbali zaidi.
